Loading...
 

E-vormingswerk weblog

Iedereen is (een beetje) digitaal ongeletterd

Published door Hugo Callens op Di 26/03/2013

Op vrijdag 22 maart 2013 vond de jaarlijkse studiedag in het kader van de Digitale Week plaats in het Vlaams parlement. Prof. Jan A.G.M. van Dijk (Universiteit Twente) opende de studiedag met een toelichting van zijn onderzoek omtrent digitale vaardigheden. Zijn conclusie: iedereen is een beetje digitaal ongeletterd.

{img fileId="1881" imalign=right width=400"}Prof Van Dijk stak van wal met enkele opmerkelijke vaststellingen omtrent internetgebruik in Nederland. Ook al is de grote meerderheid van de bevolking online, toch blijkt uit onderzoek dat heel wat mensen nog steeds wat onwennig staan ten opzichte van al dat digitale geweld. 10 tot 20% van de mensen hebben zelfs uitgesproken last van computervrees en technofobie.

Er zijn ook nog steeds groepen die achterblijven. Bij ouderen, mensen met lage inkomens en migranten beschikt ongeveer een derde niet over internettoegang. De hogere inkomens blijven een grote voorsprong behouden in het bezit van meerdere, duurdere, nieuwere en meer geavanceerde apparaten en snellere verbindingen. 

De grootste kloof zit echter niet in de fysieke toegang, maar eerder in het gebruik. Er is een groeiend verschil tussen mensen die nieuwe media de hele dag gebruiken voor vrijwel alles, en anderen die ze zo af en toe inzetten voor een beperkt aantal toepassingen. Hoger opgeleiden gebruiken het internet vooral voor 'serieuze' toepassingen, lager opgeleiden vooral voor ontspanning.

Digitale vaardigheden

De digitale vaardigheden die mensen al dan niet ontwikkelen, worden steeds doorslaggevender. Van Dijk onderscheidt 6 niveaus:

  • Operationele vaardigheden of knoppenkennis
  • Formele vaardigheden, zoals omgaan met menu's en hyperlinks
  • Informatievaardigheden, of het zoeken, vinden en beoordelen van informatie
  • Communicatievaardigheden, of het online contact leggen, meningen verwoorden, een online identiteit creëren
  • Strategische vaardigheden, of het inzetten van nieuwe media voor het bereiken van persoonlijke of professionele doelen
  • Creatieve vaardigheden of contentcreatie

Deze vaardigheden zijn niet gelijk verdeeld onder de bevolking. Ouderen en laaggeletterden hebben vooral problemen op het vlak van operationele en formele vaardigheden, terwijl jongeren, alhoewel ze vaak over een uitstekende knoppenkennis beschikken, het laten afweten waar het informatie- en strategische vaardigheden betreft. Opvallend is wel dat ouderen beter presteren op het internet dan jongeren, als zij de operationele en formele vaardigheden beheersen.

Inclusief werken

Weg dus met de mythe van de 'digital native'! Iedereen is op een een bepaalde manier digitaal ongeletterd, en dus is het belangrijk dat digitale inclusieinspanningen zich niet enkel op kinderen en jongeren, maar op de hele bevolking richten. Even belangrijk is het dat het vormingsaanbod zich niet beperkt tot knoppenkennis, maar ook aandacht heeft voor 'hogere' vaardigheden als informatie en creatie. Het moet daarbij niet per se om cursussen gaan; informeel en ingebed leren, bijvoorbeeld via internet buddy's, is vaak even doeltreffend.

In de namiddag passeerden wat dat betreft een paar inspirerende voorbeelden de revue. Het OKRA-project 'Ik vind de aarde leuk', winnaar van de E-award publieksprijs, illustreert hoe je mensen en passant vertrouwd maakt met bloggen door een blog op te zetten omtrent duurzaamheid. Digitale competenties zijn hier niet de inzet, maar wel als neveneffect mooi meegenomen. Zoiets zie je ook in het project Via-Dia van Vormingplus Antwerpen, en in Vrouwentongen van Maks vzw; twee voorbeelden van digital storytelling waarbij mensen leren hun ervaringen en levensvragen te verbeelden en te delen, en waar digitale vaardigheden in dat creatieve proces geïntegreerd worden.


>> Bekijk de presentatie van Prof. Van Dijk op de website van de digitale week
>> Meer over digitale vaardigheden vind je in de themapagina's Digitale competenties en Een taxonomie van digitale vaardigheden.