Loading...
 
Afdrukken

Pop-up kasteel rond duurzaamheid

Thema: Sociaal-cultureel werken
Praktijkvoorbeeld


Met dit pop-up project daagde Vormingplus Oost-Brabant mensen uit om na te denken over duurzaamheid, in het verrassend kader van het Kasteel in Gelrode. Aan de hand van workshops, ruilcafés en voorstellingen komen mensen in contact met het thema.

Inhoud

De laatste keer dat ik me op het grondgebied van Vormingplus Oost-Brabant bevond, was om op het steengoede concert van Metallica te headbangen. In de mooie stek van Vormingplus in Heverlee warm ik me op aan een heerlijke thee en aan een enthousiast gesprek met Kathelijne en Bart. Beiden zijn educatief medewerker en waren van heel dicht betrokken bij de bezetting van het kasteel Ter Rivieren in Gelrode.

Het idee voor een pop-up activiteit op een unieke locatie ontstond op een teamtweedaagse. Binnen het jaarthema ‘duurzaamheid’ werd er gebrainstormd over wat de teamleden in hun eigen leven hadden gezien waar ze bij hadden willen zijn en over hoe hen dat inspireerde. Op de achtergrond resoneerde Guy Van den Eeckhaut, innovatiegoeroe binnen het sociaal-cultureel werk, die stelt dat vernieuwing altijd van buitenaf komt of minstens binnen een grenszone met een andere sector. Jef Staes zou eraan toevoegen dat geslaagde innovatie zelden van bovenaf komt.

Bart was voor de tweedaagse op een tentoonstelling verzeild geraakt die plaatsvond in een lege commerciële benedenruimte van een appartementscomplex. Het idee om ruimtes te pop-uppen charmeerde hem. 'Pop-uppen' heeft te maken met het inpalmen/veroveren van plekken die verrassen en zo tijdelijk ontsloten worden. Een tentoonstelling enkele jaren geleden van Lieve Blancquaert in de directeurswoning van de gevangenis van Leuven was achteraf gezien ook een pop-up, toen het woord in het Nederlands nog geen ingang had gevonden.

Het team wilde een 'koud' publiek buiten het stedelijk gebied van Leuven (waar Vormingplus het meest bekend is en grootste bereik heeft) lokken en duurzaamheid op een brede manier en op een verrassende locatie in the picture plaatsen. De keuze voor het kasteel van Gelrode gebeurde op zich al op een ongebruikelijke manier: via een bericht op Facebook dat zie dat Vormingplus een unieke locatie zocht, zonder verdere uitleg. Een van de vele suggesties was het kasteel van Gelrode en na contacten met de dienst financiën kregen de collega’s in februari 2012 het bericht dat hun plan voor een tijdelijke bezetting groen licht had gekregen. Vanaf toen ging alles snel. Samen met stagaire Michèle werd er elke week vergaderd en werd er een indrukwekkend programma samengesteld. De promotie kwam op gang met beschilderde borden, een huis-aan-huis folderbedeling in Aarschot, Rotselaar en Begijnendijk, met 20.000 broodzakken bij twintig bakkers en met flyers op strategische plaatsen.

Op 26 mei 2012 konden burgers kiezen uit zomaar eventjes 62 activiteiten, gecomprimeerd in tien dagen op en rond het kasteel. Er was een lezing over stevia en een inleiding over aquaponics, maar ook een meer laagdrempelig aanbod zoals huifkartochten (slow travel), wandelen met ezels of een kasteelwandeling. Opvallend was ook de aandacht voor sociale duurzaamheid, één dag werd bijvoorbeeld helemaal ingericht voor mensen met een mentale beperking.

Ik pols naar resultaten. Een eerste evaluatie leert dat de meer beschouwende debatten minder goed scoorden, een aantal ervan werd geannuleerd, o.a. een debat met Rik Torfs en schrijfster Anne Provoost. Van de 62 activiteiten werden er 17 afgelast en gingen er 45 door. Er werden 441 deelnames aan activiteiten genoteerd, maar het totaal aantal bezoeken lag op 662 (op zonnige avonden kwamen ook mensen om iets te drinken en brachten soms de dag erna een vriendin mee). 271 verschillende personen, waarvan 206 personen van buiten Groot-Leuven, namen deel aan gemiddeld twee activiteiten. Met een lat die op voorhand op 500 bezoekers was gelegd, werden de doelstellingen ruim gehaald. Er waren 135 cursisten die voor het eerst deelnamen aan een activiteit van Vormingplus: van koud naar warm. Ook een klas met lagere schoolkinderen volgde een workshop, lokale 'ecologische' kunstenaars stelden tentoon in het kasteel.

Een shuttlebussysteem haalde vijftig deelnemers op en af van het station van Aarschot, dat zijn twee enkele ritten per dag. De locatie en het goede weer nodigden ook uit tot veel gesprekken met publiek. “Dat ontmoetingsaspect wordt trouwens altijd onderschat in onze sector”, zegt Bart. “En toch is het ontzettend belangrijk, je organisatie krijgt er ook een smoel van”. Het kasteel was in vervlogen tijden ook weeshuis en klooster. Er waren zelfs bezoekers die er als wees nog een deel van hun kindertijd hier hadden doorgebracht… het zou een idee kunnen zijn om daar een kwetsbaar sociaal-cultureel project rond uit te werken.

Wat inspanningen en dus ook middelen betreft, zijn Bart en Kathelijne zijn formeel. Zonder een steengoede stagiaire, veel overuren, veel medewerking van het team, een breed netwerk van freelancers en enthousiaste vrijwilligersinzet was dit project nooit gelukt of zelfs maar van de grond gekomen. Bij de Koning Boudewijnstichting werd 2500 euro opgehaald, maar de gehoopte grote vis bij de provincie Vlaams-Brabant werd niet bovengehaald. Mijn collega Carine zegt bij infosessies over Lets altijd: 'Ge hebt geen tijd nodig, ge hebt goesting nodig!'

Ik 'plooifiets' nog even naar de tentoonstellingsplek waar het idee in het hoofd van Bart embryonaal vorm kreeg. Nu het kind groot is, mag het gezien worden, en een tweelingbroertje is in de maak. In de namiddag trekken Bart en Kathelijne naar Averbode, op prospectie voor een pop-up rond het thema ‘levenskeuzes'.

Op de terugreis schaf ik tweedehands ‘Het menselijk gelaat’ van Levinas aan (psychiater Dirk De Wachter komt in mei naar Sint-Niklaas) en ‘Kosovo: de uitgestelde oorlog’ van Detrez (ondergetekende fietst in april van Sarajevo naar Prizren en droomt van een educatieve theatershow in samenwerking met vrouwengroep 'De Albanese gewesten').
En waar kun je inspirerend sociaal-cultureel werk beter laten zakken dan in het ongeëvenaarde chocolade- en boekenhuis ‘Huize Colette’ in de schaduw van het Gentse Belfort.

Verslag: Stefaan Segaert in samenwerking met schrijvers van Lets Durme


Organisatie: Vormingplus Oost-Brabant

Website: http://www.vormingplusob.be
Email: info@vormingplusoostbrabant.be

In samenwerking met: Koning Boudewijnstichting

Bronnen

Meer info: Bart Schoovaerts en Kathelijne Lowel
Afhaling flyer-pop-up_kasteel_31_mei.pdf


Terug