Even opzoeken
RSSTienduizenden Vlamingen keren tevreden terug
Vlaanderen kent een voor Europa vrij uniek netwerk aan sociaal-culturele organisaties voor volwassenen, die jaarlijks goed zijn voor tienduizenden activiteiten.Het zijn activiteiten die volwassenen in groep samen brengen en hen de kans geven zich te ontplooien, hun maatschappelijk engagement te tonen, aan cultuur te participeren,… Via wetenschappelijk onderzoek – uitgevoerd door HIVA - het Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving van de KULeuven - is nu voor het eerst het profiel van deze deelnemers en de aard van hun participatie in kaart gebracht.
Sociaal-cultureel volwassenenwerk in Vlaanderen
Vlaanderen kent een voor Europa vrij uniek netwerk aan sociaal-culturele organisaties voor volwassenen. De meer dan honderd erkende of gesubsidieerde organisaties die de sector rijk is, bieden een brede waaier van activiteiten aan die zowel educatief, gemeenschapsvormend, cultureel als maatschappelijk activerend kunnen zijn.
Binnen de sector van het sociaal-cultureel volwassenenwerk onderscheiden we vier types van organisaties of werksoorten: verenigingen, volkshogescholen (i.e Vormingplus-centra), landelijke vormingsinstellingen en bewegingen.
Hoewel bij het grote publiek de verzamelnaam 'sociaal-cultureel volwassenenwerk' waarschijnlijk geen belletje doet rinkelen, doen de afzonderlijke organisaties dat zeker wel: KAV, KVLV, S-Plus, OKRA, KWB, Davidsfonds, Stichting Lodewijk de Raet, centrum Zit Stil, Vormingplus-centra, Netwerk Vlaanderen, De Wakkere Burger, Vluchtelingenwerk Vlaanderen,...
In 2009 was de sector goed voor zo'n 10 miljoen deelnames aan activiteiten, die onder meer werden gerealiseerd door de 2,3 miljoen leden uit de 15.511 lokale afdelingen die alleen al het Vlaams sociaal-cultureel verenigingsleven telt! (cijfers: Boekstaven 2009, FOV)
Profiel van de deelnemer
Hoewel cijfermateriaal over de deelname aan sociaal-culturele activiteiten in toenemende mate beschikbaar is, is nu voor het eerst het profiel van deze deelnemers en de aard van hun participatie via wetenschappelijk onderzoek in kaart gebracht.
Het onderzoek, dat gebaseerd is op een schriftelijke enquête bij 1.500 participanten, werpt niet alleen een licht op de leeftijd, het geslacht, opleidingsniveau en inkomen van de deelnemers maar ook op hun motivatie, waarden en meningen.
De resultaten
Deelnemen is een sociaal gebeuren
Het meest participeren volwassenen aan sociaal-cultureel volwassenenwerk om nieuwe dingen te leren (kennen). Maar ook andere motieven spelen een belangrijke rol. Zo is deelnemen aan sociaal-culturele activiteiten vooral een sociaal gebeuren. Wanneer deelnemers wordt gevraagd welke veranderingen zich voordeden door hun deelname, wordt vaak verwezen naar educatieve effecten (bv. zaken beter of meer kennen of kunnen) maar nog meer naar ontmoeting en ontspanning (bv. ik heb mensen ontmoet, ik heb mij geamuseerd).
Fred Dhont (directeur SoCiuS): “Sociaal-cultureel volwassenenwerk is een belangrijke actor in de samenleving. Participeren geeft ook duidelijk goesting in meer participatie. Uit het onderzoek blijkt dat zo goed als alle deelnemers tevreden tot zeer tevreden zijn over de gevolgde sociaal-culturele activiteiten. Ongeveer de helft van de deelnemers geeft zelfs aan in de toekomst méér te willen deelnemen aan sociaal-cultureel volwassenenwerk.”
Gemiddelde participant is geïnteresseerd in politiek en tevreden
De deelnemers aan sociaal-cultureel volwassenenwerk dragen vooral de waarden ‘rechtvaardigheid’ en ‘verantwoordelijkheid en betrokkenheid’ hoog in het vaandel en hebben bovendien een behoorlijke interesse in politiek. Die interesse neemt ook toe met de leeftijd.
Participanten aan het sociaal-cultureel volwassenenwerk zijn doorgaans erg tevreden over verschillende levensdomeinen. Het minst tevreden zijn ze over hun ervaren tijdsdruk.
Vroeger bij een jeugdorganisatie en nu een regelmatig cultuurparticipant
Cultuur neemt een belangrijke plaats in, in het leven van de deelnemers aan sociaal-cultureel volwassenenwerk. Ze wonen meer dan de gemiddelde Vlaming film- en andere voorstellingen bij en gaan vaak naar musea, kunstgalerijen e.d.m.
Meer dan de helft van de deelnemers zegt voor hun 18de sterk betrokken te zijn geweest bij een jeugdorganisatie. Het relatief lage aandeel jonge volwassenen onder de deelnemers aan sociaal-cultureel volwassenenwerk doet wel vermoeden dat de aansluiting tussen het jeugdwerk en het volwassenenwerk momenteel moeizamer verloopt. Natuurlijk beïnvloedt de zogenaamde ‘snelweg van het leven’: gezin stichten, loopbaan,... hoe mensen zich willen engageren.
Gemiddelde leeftijd van de deelnemer
De gemiddelde leeftijd van de participanten ligt tussen 44 en 55 jaar, afhankelijk van het type organisatie waaraan men deelneemt. Deze leeftijd lijkt hoog, maar dient gerelativeerd:
Fred Dhont (directeur) SoCiuS: “We kunnen natuurlijk niet naast de vergrijzing van onze maatschappij kijken, bovendien bevinden zich onder de werksoort verenigingen nogal wat seniorenverenigingen die de gemiddelde leeftijd doen stijgen. De hogere gemiddelde leeftijd is ook een krachtpunt van deze sector, denken we maar aan de sterke culturele betrokkenheid die ontstaat door deelname aan sociaal-culturele activiteiten. Binnen andere culturele sectoren scoort deze leeftijdsgroep veelal minder goed. Het blijft een opdracht om meer aansluiting te vinden met jongeren. Organisaties zijn zich hier echter terdege van bewust. We zien dan nu ook al tal van experimenten op dit vlak.”
Scholingsgraad van de deelnemer
Niet uitzonderlijk voor een cultuursector bestaat het partcipantenbestand van het sociaal-cultureel volwassenenwerk vooral uit midden- en hooggeschoolde volwassenen.
Fred Dhont (directeur SoCiuS): “Het lijkt inderdaad dat het sociaal-cultureel volwassenenwerk er minder in slaagt laaggeschoolden te bereiken. Geschooldheid is echter één zaak. Belangrijk is te kijken naar de totale socio-economische situatie van de participant. Zo lijkt de sector toch ook veel participanten aan te trekken met een relatief bescheiden maandelijks netto-inkomen. Nuanceringen blijven nodig. Zo merken we bij de werksoort van de landelijke vormingsinstellingen een hogere deelname van laaggeschoolden, een cijfer dat beduidend hoger ligt dan het bereik van dezelfde groep door bibliotheken en cultuurcentra. Laten we ook niet vergeten dat de verenigingen uit het sociaal-cultureel volwassenenwerk een spiegel vormen van de samenleving en dus zeer divers zijn. Zo zijn 14 van de 57 erkende verenigingen zgn. migrantenfederaties: dat is een kwart!”
Opdrachtgever onderzoek
Het onderzoek werd uitgevoerd door HIVA - het Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving van de KULeuven en dit in opdracht van SoCiuS, het Steunpunt voor Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk. Het onderzoek kwam tot stand met de steun van de Vlaams overheid, Departement, Cultuur, Jeugd, Sport en Media.
Voorstelling onderzoeksrapport
De resultaten van het onderzoek worden op dinsdag 22 juni 2010 vanaf 9u15 voorgesteld in het het provinciegebouw te Leuven.
© 2001-2005 SoCiuS - Steunpunt voor Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk vzw
Realisatie: www.curious.be